Vĩnh Long có thế mạnh về nông nghiệp, thủy sản, sản phẩm OCOP và làng nghề truyền thống. Để nâng cao giá trị và mở rộng thị trường, tỉnh đang đẩy mạnh hỗ trợ các hợp tác xã (HTX) xây dựng, đăng ký và khai thác tài sản sở hữu trí tuệ, gắn bảo hộ thương hiệu với truy xuất nguồn gốc và chuyển đổi số.
Gắn sở hữu trí tuệ với phát triển OCOP
Tỉnh Vĩnh Long đang tăng cường tuyên truyền Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi và các quy định liên quan đến quyền tác giả, nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp, sáng chế, chỉ dẫn địa lý và giống cây trồng. Các chính sách hỗ trợ tập trung vào xây dựng thương hiệu, đăng ký bảo hộ và phát triển tài sản trí tuệ cho HTX.
Theo ông Phạm Thanh Tiếng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn và Quản lý chất lượng, Vĩnh Long hiện có 977 sản phẩm OCOP với 474 chủ thể. Trong số các sản phẩm còn hiệu lực, có 94 chủ thể là HTX và 12 chủ thể thuộc các tổ hợp tác.
Sở hữu trí tuệ được xác định là một trong những yếu tố quan trọng để sản phẩm OCOP phát triển bền vững. Tuy nhiên, một số HTX và hộ sản xuất vẫn chưa chú trọng đúng mức đến việc đăng ký, khai thác và bảo vệ tài sản trí tuệ. Vì vậy, địa phương đang tăng cường hướng dẫn theo từng nhóm sản phẩm, từ nhãn hiệu, bao bì, sáng chế đến giống cây trồng và chỉ dẫn địa lý.
Hỗ trợ HTX xây dựng thương hiệu
Tại xã Song Lộc, HTX Nông nghiệp Lương Hòa A được hỗ trợ xây dựng nhãn hiệu dưa hấu và hướng dẫn đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ. Địa phương đồng thời triển khai truy xuất nguồn gốc, hỗ trợ thiết kế bao bì, nhãn mác, mã số, mã vạch và mã QR.
Năm 2025, Song Lộc có 5 sản phẩm được công nhận, đánh giá và phân hạng OCOP. Trong đó, dừa sáp King Coco và mứt dừa sáp King Coco được nâng từ 3 lên 4 sao; Rượu quách và dưa lưới được tái công nhận 3 sao. Năm 2026, địa phương tiếp tục đăng ký 3 sản phẩm tham gia đánh giá gồm dưa lưới nâng hạng lên 4 sao, dưa hấu và mứt dừa dẻo đăng ký mới 3 sao.
Nhiều sản phẩm đã được đưa lên Shopee, TikTok Shop và Facebook, giúp mở rộng thị trường ngoài địa phương. Tuy nhiên, việc kinh doanh trên môi trường số cũng đặt ra yêu cầu bảo vệ thương hiệu trước nguy cơ sao chép hình ảnh, bao bì và tên sản phẩm.
Bảo vệ từ giống cây đến sản phẩm
Tại phường Đông Thành, HTX Thanh trà ngọt Đông Thành là một ví dụ về việc gắn sở hữu trí tuệ với phát triển giống cây và tổ chức sản xuất.
Thành lập năm 2021 với 10 thành viên, HTX hiện có hơn 20 thành viên và cung ứng khoảng 10.000 cây giống mỗi năm. Thanh trà được bán với giá 100.000–160.000 đồng/kg, đạt OCOP 4 sao và đã tích hợp mã truy xuất nguồn gốc. Cây đầu dòng cũng được cấp chứng nhận; HTX đang hoàn thiện hồ sơ để đăng ký bảo hộ giống.
Việc áp dụng kỹ thuật xử lý ra hoa giúp thanh trà cho trái rải vụ, năng suất tăng khoảng 30%, chất lượng được cải thiện và góp phần hình thành vùng chuyên canh.
Những mô hình tại Song Lộc và Đông Thành cho thấy sở hữu trí tuệ không chỉ dừng ở việc đăng ký nhãn hiệu mà cần được gắn với chất lượng sản phẩm, truy xuất nguồn gốc, thương mại điện tử và xúc tiến thương mại.
Thời gian tới, việc đồng hành từ đăng ký, khai thác đến bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ sẽ giúp các HTX nâng cao năng lực cạnh tranh, bảo vệ thương hiệu và tạo thêm giá trị cho sản phẩm OCOP, qua đó mở rộng thị trường cho nông sản Vĩnh Long.
