Có thể kể tới như vụ Công ty nước giải khát Bắc Đô (Hà Giang): Sản xuất hơn 25.200 chai nước giải khát giả bằng chất tạo ngọt hóa học để bán cho đồng bào vùng cao; vụ giá đỗ ngậm hóa chất (Nghệ An) sử dụng hóa chất cấm 6-BAP (nước kẹo) để kích thích tăng trưởng 25.000 tấn giá đỗ; vụ đường dây Rance Pharma – Hancofood: Sản xuất sữa bột và phụ gia giả với hàng trăm nhãn hiệu...
Giá đỗ bẩn của Công ty TNHH Lâm Đạo từng gây hoang mang khi được bán trong nhiều chuỗi bán lẻ lớn như Bách hóa Xanh.
Khi năng lực quản trị không theo kịp tốc độ tăng trưởng
Một trong những nguyên nhân quan trọng khiến gia tăng đột biến các vụ bê bối thực phẩm, thực phẩm giả xuất phát từ sự mất cân đối giữa tốc độ tăng trưởng thị trường và năng lực quản trị. Doanh thu ngành thực phẩm bùng nổ sau đại dịch, nhưng cạnh tranh gay gắt buộc doanh nghiệp chạy đua về giá và sản lượng.
Hệ quả, nhiều đơn vị sẵn sàng bỏ qua chất lượng để chạy theo lợi nhuận ngắn hạn. Áp lực tối ưu chi phí dẫn đến chọn nguyên liệu rẻ từ nguồn nhập khẩu biến động (Trung Quốc, Thái Lan), pha trộn hóa chất hoặc sử dụng hàng kém chất lượng để duy trì biên lợi nhuận mỏng (thường dưới 10-15%).
Áp lực tài chính và vận hành tăng lên khi chi phí nguyên liệu nhập khẩu biến động lớn do lạm phát toàn cầu, kết hợp ngân sách quảng cáo cao (chiếm 20-30% tổng chi phí), buộc duy trì sản lượng lớn để đáp ứng nhu cầu trực tuyến.
Điều này tạo "vùng xám" như cắt giảm kiểm tra nguồn gốc, thử nghiệm độc lập hoặc đầu tư bảo quản, dẫn đến rủi ro tích tụ và bùng phát thành bê bối hệ thống.
Bên cạnh đó là sự biến tướng của thương mại mới. Thương mại điện tử và mạng xã hội (TikTok, Facebook, YouTube) thúc đẩy tiêu dùng, với KOL/KOC có hàng triệu follower tạo xu hướng nhanh chóng từ đô thị đến nông thôn.
Tuy nhiên, môi trường số che lấp điểm yếu nội tại, dễ dàng thổi phồng công dụng (như kẹo Kera) và lan tỏa hàng giả mà thiếu trách nhiệm pháp lý. Đơn hàng bùng nổ sau chiến dịch viral, song chuỗi cung ứng thiếu minh bạch, tạo điều kiện cho gian lận tích tụ.
Hoa hậu Thùy Tiên, Hằng Du Mục, Quang Linh Vlogs (từ trái qua) trong một lần livestream bán kẹo Kera. Nguồn: Cắt từ video quảng cáo của Công ty Chị Em Rọt
Một số vụ án lại phơi bày hệ thống vận hành lạc hậu của doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp lâu năm như Đồ hộp Hạ Long vẫn dựa vào quy trình thủ công, thiếu công nghệ truy xuất nguồn gốc và kiểm soát chéo.
Quản trị nguyên liệu phụ thuộc con người, dễ bị lợi dụng, đặc biệt trong bối cảnh mở rộng để đa dạng hóa sản phẩm (thịt tươi/chế biến, sữa, gia vị, nước mắm, bánh kẹo, thịt giả thực vật).
