Việc xác lập, khai thác và bảo vệ tài sản trí tuệ đang giúp các hợp tác xã (HTX) tại Đà Nẵng nâng cao giá trị nông sản, hàng thủ công mỹ nghệ, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường. Tuy nhiên, để thương hiệu phát triển bền vững, các HTX cần chủ động bảo vệ không chỉ nhãn hiệu mà cả công nghệ, kiểu dáng và các tài sản trí tuệ liên quan.
Từ nhãn hiệu đến giá trị sản phẩm
“Nấm rơm Hòa Thọ Tây” và “Mây tre An Khê” là hai mô hình tiêu biểu trong việc xây dựng thương hiệu gắn với nâng cao chất lượng sản phẩm.
HTX Nấm công nghệ Hòa Thọ Tây ứng dụng công nghệ trồng nấm trong nhà kính, giúp kiểm soát các yếu tố nhiệt độ, độ ẩm và ánh sáng, duy trì nguồn cung ổn định. HTX còn phát triển mô hình nông nghiệp tuần hoàn, tận dụng phụ phẩm sau thu hoạch để sản xuất phân hữu cơ vi sinh. Sản phẩm nấm rơm tươi đã được công nhận OCOP.
Việc được cấp chứng nhận nhãn hiệu tập thể “Nấm rơm Hòa Thọ Tây” tạo thêm cơ sở để HTX chuẩn hóa nhận diện và phát triển thương hiệu. Tuy nhiên, HTX cũng đang đối mặt với nguy cơ quy trình công nghệ bị sao chép sau khi chuyển giao. Do đó, đơn vị dự kiến hoàn thiện hồ sơ bảo hộ độc quyền đối với quy trình công nghệ nuôi trồng nấm trong nhà kính khép kín và thiết bị do HTX sáng chế.
Tương tự, HTX Mây tre An Khê phát triển nhiều sản phẩm mỹ nghệ, trang trí nội thất từ mây tre như đồng hồ, ghế, mành và các sản phẩm phục vụ resort, kiến trúc xanh. Sản phẩm được phát triển theo hướng hiện đại nhưng vẫn giữ nét văn hóa làng nghề.
Theo đại diện HTX, một số cơ sở đã sao chép kiểu dáng và sử dụng tên “An Khê” cho sản phẩm kém chất lượng. Điều này cho thấy việc được cấp nhãn hiệu mới chỉ là bước đầu, còn quản lý và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ là yêu cầu lâu dài.
Bảo vệ thương hiệu gắn với truy xuất nguồn gốc
Đà Nẵng hiện có nhiều sản phẩm đặc trưng được bảo hộ nhãn hiệu tập thể như Rau an toàn Túy Loan, Bánh tráng Túy Loan, Nấm Hòa Phong, Ớt Bồ Bản, Gà Kê Sơn Hòa Phong...
Các nhãn hiệu gắn với địa danh được HTX hoặc tổ chức tập thể quản lý, qua đó xây dựng quy chế sử dụng, kiểm soát chất lượng và phát triển chuỗi giá trị.
(Ảnh: Rau an toàn Tuý Loan nổi tiếng ở Đà Nẵng)
Tiêu biểu, HTX Dịch vụ sản xuất và tiêu thụ rau an toàn Túy Loan là chủ sở hữu nhãn hiệu tập thể “Rau an toàn Túy Loan”, được Cục Sở hữu trí tuệ cấp giấy chứng nhận từ năm 2013. HTX hiện kết hợp sản xuất theo tiêu chuẩn, đóng gói và dán mã QR truy xuất nguồn gốc, đồng thời cung ứng cho các hệ thống phân phối.
Việc HTX trực tiếp kiểm soát quy trình sản xuất, chất lượng, đóng gói và truy xuất nguồn gốc giúp người tiêu dùng nhận diện sản phẩm, người dân yên tâm sản xuất và thương hiệu Túy Loan được duy trì ổn định.
Tăng nguồn lực cho sản phẩm OCOP
Nhằm hỗ trợ các chủ thể chuẩn hóa sản phẩm, Đà Nẵng đã ban hành Nghị quyết 23/2025/NQ-HĐND về chính sách hỗ trợ Chương trình OCOP giai đoạn 2026–2030.
Theo chính sách, thành phố hỗ trợ 100% chi phí thiết lập mã QR code, mã vạch, tối đa 30 triệu đồng/chủ thể và chi phí thiết kế, in ấn bao bì, nhãn hàng hóa tối đa 40 triệu đồng/chủ thể. Các sản phẩm đạt OCOP từ 3 đến 5 sao còn được thưởng từ 10–30 triệu đồng.
Nguồn hỗ trợ này góp phần giảm chi phí cho các HTX trong quá trình chuẩn hóa bao bì, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Đà Nẵng, thành phố hiện có hàng trăm sản phẩm OCOP đạt từ 3 đến 5 sao. Một số sản phẩm như Bánh dừa nướng, Bánh khô mè, Chả bò Đà Nẵng, Nước mắm Nam Ô và Rau an toàn Túy Loan đã tiếp cận các thị trường như Nhật Bản, Hàn Quốc và Mỹ.
Thực tế cho thấy, sở hữu trí tuệ không chỉ giúp HTX bảo vệ tên gọi mà còn là nền tảng để kiểm soát chất lượng, chống sao chép, nâng giá trị sản phẩm và mở rộng thị trường. Khi sự chủ động của HTX được kết hợp với chính sách hỗ trợ phù hợp, tài sản trí tuệ sẽ trở thành động lực quan trọng giúp sản phẩm OCOP Đà Nẵng phát triển bền vững.
