Nhiều người vẫn cho rằng, chỉ bán vài món hàng giả, kinh doanh nhỏ lẻ hoặc chủ yếu bán trên mạng thì mức độ vi phạm không đáng kể. Tuy nhiên, pháp luật không đánh giá hành vi buôn bán hàng giả đơn thuần dựa trên quy mô kinh doanh hay số tiền thu được.
Đằng sau một sản phẩm giả có thể là thiệt hại về tài sản, sức khỏe người tiêu dùng, quyền lợi của doanh nghiệp chân chính và sự minh bạch của thị trường. Khi những yếu tố này đạt đến các ngưỡng luật định, hành vi buôn bán hàng giả có thể bị xử lý hình sự.
Không phải cứ giá trị thấp là chỉ bị phạt hành chính
Theo quy định tại Điều 192 Bộ luật Hình sự, hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi hàng giả có giá trị tương đương với số lượng hàng thật hoặc hàng hóa cùng tính năng, công dụng từ 30 triệu đồng đến dưới 150 triệu đồng.
Đáng lưu ý, trường hợp giá trị hàng giả dưới 30 triệu đồng vẫn có thể bị xử lý hình sự nếu người vi phạm đã từng bị xử phạt hành chính về hành vi liên quan mà chưa được xóa án tích nhưng tiếp tục vi phạm.
Không chỉ giá trị hàng hóa, hậu quả của hành vi cũng là yếu tố quan trọng để xác định trách nhiệm hình sự. Việc buôn bán hàng giả có thể bị xử lý nếu gây thương tích hoặc tổn hại sức khỏe ở mức luật định, thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng đến dưới 100 triệu đồng, hoặc gây thiệt hại về tài sản từ 100 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng.
Nói cách khác, suy nghĩ “bán ít thì không sao” không phải là căn cứ để loại trừ trách nhiệm hình sự.
Mức phạt có thể lên tới hàng tỷ đồng
(Ảnh minh họa: AI)
Với trường hợp thuộc khoản 1 Điều 192, người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 200 triệu đồng đến 2 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 1 năm đến 5 năm.
Ngoài hình phạt chính, người phạm tội còn có thể bị áp dụng các hình phạt bổ sung như phạt tiền từ 40 triệu đồng đến 100 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định trong thời hạn từ 1 đến 5 năm, thậm chí bị tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.
Đối với pháp nhân thương mại, chế tài còn nghiêm khắc hơn. Mức phạt có thể từ 2 tỷ đến 6 tỷ đồng đối với trường hợp thuộc khoản 1 và tăng lên tới 18 tỷ đồng ở những trường hợp nghiêm trọng hơn. Pháp nhân vi phạm còn có thể bị đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động vĩnh viễn theo quy định.
Đừng đánh đổi cả hoạt động kinh doanh vì lợi nhuận trước mắt
Sự phát triển của thương mại điện tử khiến việc mua bán hàng hóa trở nên dễ dàng hơn, nhưng đồng thời cũng khiến hành vi kinh doanh hàng giả có thêm nhiều phương thức và kênh phân phối.
Một vài thùng hàng, vài đơn hàng trên mạng hay một hoạt động kinh doanh nhỏ lẻ không đồng nghĩa với việc người bán nằm ngoài phạm vi kiểm soát của pháp luật. Khi bị phát hiện, cơ quan chức năng có thể xem xét nhiều yếu tố: giá trị hàng giả, mức độ thiệt hại, khoản thu lợi bất chính, hậu quả đối với sức khỏe và tài sản, cũng như tình trạng vi phạm trước đó.
Đặc biệt, với những mặt hàng liên quan trực tiếp đến sức khỏe, chất lượng sản phẩm không chỉ là vấn đề kinh tế. Một sản phẩm giả có thể gây hậu quả cho người sử dụng và khiến hành vi kinh doanh ban đầu phải đối mặt với những trách nhiệm pháp lý nghiêm trọng hơn rất nhiều.
Kinh doanh có trách nhiệm bắt đầu từ nguồn hàng
Đối với người kinh doanh, cách phòng tránh rủi ro đơn giản nhất là kiểm soát ngay từ đầu vào: lựa chọn nhà cung cấp rõ ràng, kiểm tra nguồn gốc hàng hóa, lưu giữ hóa đơn, chứng từ và tuyệt đối không vì lợi nhuận mà nhập hoặc phân phối sản phẩm không rõ xuất xứ, có dấu hiệu giả mạo.
Đối với người tiêu dùng, việc kiểm tra thông tin sản phẩm, nguồn gốc, nhãn hàng, hóa đơn và lựa chọn kênh mua sắm uy tín cũng góp phần hạn chế thị trường tiêu thụ hàng giả.
Một món hàng giả có thể mang lại lợi nhuận trong chốc lát, nhưng trách nhiệm pháp lý có thể kéo dài rất lâu.
Xây dựng thị trường minh bạch không chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý mà còn cần sự chủ động từ doanh nghiệp, người kinh doanh và người tiêu dùng. Khi hàng giả không còn đất để tiêu thụ, những doanh nghiệp làm ăn chân chính mới có cơ hội cạnh tranh công bằng và phát triển bền vững.
