Dồn dập chỉ đạo: Khi hàng giả trở thành vấn đề cấp bách
Năm 2025 đánh dấu một giai đoạn đặc biệt khi các vụ việc liên quan đến hàng giả, đặc biệt là trong lĩnh vực dược phẩm, thực phẩm bảo vệ sức khỏe và sữa, liên tục bị phát hiện với quy mô lớn, tính chất nghiêm trọng. Trước thực trạng đó, Chính phủ đã có những phản ứng nhanh chóng, quyết liệt thông qua hàng loạt công điện chỉ đạo.
Chỉ trong thời gian ngắn, nhiều công điện quan trọng đã được ban hành như Công điện 40/CĐ-TTg và 41/CĐ-TTg ngày 17/4/2025, tập trung xử lý các vụ sản xuất, buôn bán sữa giả và thuốc giả. Tiếp đó, Công điện 55/CĐ-TTg và 65/CĐ-TTg tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu mở đợt cao điểm đấu tranh trên phạm vi toàn quốc.
Điểm đáng chú ý là các văn bản này không chỉ dừng ở mức cảnh báo mà đã đặt ra yêu cầu xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân vi phạm, đồng thời truy trách nhiệm đến cùng đối với các đơn vị buông lỏng quản lý. Điều này cho thấy cách tiếp cận mới: không chỉ chống vi phạm mà còn xử lý tận gốc các lỗ hổng trong hệ thống quản lý.
Song song với đó, Bộ Y tế cũng liên tục ban hành các công văn chuyên ngành nhằm tăng cường kiểm soát thuốc giả, thực phẩm bảo vệ sức khỏe giả. Các kế hoạch cụ thể như Kế hoạch 614/KH-BYT đã được triển khai để hiện thực hóa chỉ đạo của Chính phủ.
Ở tầm chiến lược, Chỉ thị 13/CT-TTg được xem là một dấu mốc quan trọng, đặt nền tảng cho việc tăng cường công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trong tình hình mới. Văn bản này không chỉ mang tính chỉ đạo trước mắt mà còn định hình cách tiếp cận dài hạn, gắn với bối cảnh kinh tế số và hội nhập quốc tế.
Thiết lập cơ chế phối hợp liên ngành: “Trục xương sống” của cuộc chiến
Một trong những điểm yếu lớn nhất trong công tác chống hàng giả trước đây là sự phân tán và thiếu đồng bộ giữa các lực lượng. Để khắc phục điều này, Chính phủ đã tập trung kiện toàn và nâng cao vai trò của Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (Ban Chỉ đạo 389).
Theo các quy định mới, Ban Chỉ đạo 389 được xác định là cơ quan liên ngành có chức năng tham mưu, điều phối và xử lý các vấn đề lớn trên phạm vi toàn quốc. Việc kiện toàn tổ chức theo Quyết định 48/QĐ-TTg không chỉ làm rõ chức năng, nhiệm vụ mà còn tăng cường quyền hạn trong kiểm tra, giám sát và xử lý các vụ việc phức tạp.
Đáng chú ý, cơ chế này được triển khai đồng bộ từ Trung ương đến địa phương. Tại cấp tỉnh, Chủ tịch UBND trực tiếp làm Trưởng ban, trong khi cấp xã, phường cũng được yêu cầu thành lập Ban Chỉ đạo tương ứng. Điều này giúp tạo ra một mạng lưới kiểm soát xuyên suốt, hạn chế tối đa khoảng trống quản lý.
Trên thực tế, mô hình phối hợp liên ngành đã được triển khai mạnh mẽ tại nhiều địa phương. Chẳng hạn, tại Hà Nội, các đoàn kiểm tra liên ngành đã được thành lập với sự tham gia của nhiều lực lượng như quản lý thị trường, công an, hải quan, thuế… nhằm kiểm tra đột xuất trên diện rộng.
Kết quả cho thấy hiệu quả bước đầu: trong năm 2025, cả nước đã phát hiện và xử lý hơn 123.000 vụ vi phạm liên quan đến buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả. Tuy số vụ giảm so với năm trước, nhưng số vụ khởi tố hình sự lại tăng, phản ánh xu hướng xử lý nghiêm minh và đi vào thực chất.
Từ cao điểm đến dài hạn: Định hình chiến lược chống hàng giả trong kỷ nguyên số
Nếu như các công điện và chiến dịch cao điểm mang tính “đánh nhanh, đánh mạnh”, thì các kế hoạch hành động giai đoạn 2026–2030 lại thể hiện rõ tư duy chiến lược dài hạn.
Năm 2026, Bộ Công Thương đã ban hành kế hoạch công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả với mục tiêu không chỉ xử lý vi phạm mà còn “triệt phá các đường dây, ổ nhóm, không để hình thành điểm nóng kéo dài”.
Một trong những điểm mới đáng chú ý là việc nhấn mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý và giám sát. Trong bối cảnh thương mại điện tử bùng nổ, hàng giả không còn chỉ xuất hiện ở chợ truyền thống mà đã lan rộng trên các nền tảng trực tuyến, mạng xã hội. Điều này đòi hỏi các cơ quan chức năng phải thay đổi phương thức kiểm tra, từ thủ công sang công nghệ.
Bên cạnh đó, các kế hoạch cũng đặt ra yêu cầu hoàn thiện hệ thống pháp luật, khắc phục các “khoảng trống” mà các đối tượng lợi dụng để vi phạm. Việc nâng mức xử phạt, tăng tính răn đe được xem là một trong những giải pháp then chốt.
Không dừng lại ở khía cạnh quản lý nhà nước, công tác tuyên truyền và huy động xã hội cũng được đẩy mạnh. Các chương trình vận động người dân, doanh nghiệp tham gia phát hiện và tố giác hành vi vi phạm đang được triển khai rộng rãi, đặc biệt trên môi trường số. Điều này phản ánh một thay đổi quan trọng trong tư duy: chống hàng giả không còn là nhiệm vụ riêng của cơ quan chức năng, mà trở thành trách nhiệm chung của toàn xã hội.
Nhìn tổng thể, hệ thống văn bản chỉ đạo chống hàng giả thời gian qua cho thấy sự chuyển dịch rõ rệt từ bị động sang chủ động, từ xử lý vụ việc sang xây dựng cơ chế phòng ngừa. Các công điện khẩn tạo áp lực tức thời, trong khi chỉ thị và kế hoạch dài hạn định hình chiến lược bền vững; cơ chế phối hợp liên ngành trở thành trục vận hành quan trọng, giúp triển khai hiệu quả trên thực tế. Tuy vậy, thách thức vẫn lớn khi công nghệ, đặc biệt là thương mại điện tử và mạng xã hội, khiến hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả ngày càng tinh vi và khó kiểm soát. Điều này đòi hỏi chính sách không chỉ nhanh và mạnh mà còn linh hoạt, thích ứng liên tục.
Cuộc chiến chống hàng giả sẽ còn dài, nhưng với nền tảng pháp lý ngày càng hoàn thiện và sự vào cuộc đồng bộ, mục tiêu xây dựng thị trường minh bạch, lành mạnh đang dần trở nên khả thi.
